Wara l-Pjan ta’ Azzjoni tal-Kummissjoni Ewropea, se jitqiesu għadd ta’ temi fil-kuntest lokali meta tiġi żviluppata strateġija għall-ekonomija ċirkolari. It-temi ewlenin identifikati huma maqsuma f’żewġ sottokategoriji; l-ekosistema bijoloġika u l-ekosistema teknoloġika.
Il-Fondazzjoni Ellen MacArthur tiġbor fil-qosor iż-żewġ ċikli jew ekosistemi kif ġej, il-konsum iseħħ biss f’ċikli bijoloġiċi, fejn l-ikel u l-materjali b’bażi bijoloġika (bħall-injam) huma mfassla biex jerġgħu jiddaħħlu fis-sistema permezz ta’ proċessi bħall-kompostjar u d-diġestjoni anaerobika. Dawn iċ-ċikli jirriġeneraw is-sistemi tal-għajxien, bħall-ħamrija, li jipprovdu riżorsi rinnovabbli għall-ekonomija. Iċ-ċikli tekniċi jirkupraw u jirrestawraw il-prodotti, il-komponenti u l-materjali permezz ta’ strateġiji bħall-użu mill-ġdid, it-tiswija, il-manifattura mill-ġdid jew ir-riċiklaġġ (fl-aħħar istanza).
Il-bidla mill-mudell ekonomiku lineari attwali għal ekonomija ċirkolari se tirrikjedi sforzi lil hinn mill-isforzi ta’ riċiklaġġ fl-istadju ta’ tmiem il-ħajja. Dan jinkludi fost l-oħrajn:
Il-formazzjoni ta’ raggruppamenti jew komunitajiet ta’ riċiklaġġ għaż-żewġ tipi ta’ ekosistemi tinvolvi benefiċċji sinifikanti li jwasslu għal riċiklaġġ akbar u mtejjeb f’Malta. Huwa antiċipat li jinkiseb aktar valur miżjud meta l-entitajiet tar-riċiklaġġ jinżammu ġeografikament qrib xulxin u jippermettu l-iżvilupp ta’ ekosistema tar-riċiklaġġ li tiffunzjona tajjeb li tkun konsiderevolment aktar effiċjenti. L-Aġenzija tirrikonoxxi l-importanza li jiġu identifikati żoni deżinjati xierqa fejn jistgħu jiġu ospitati tali raggruppamenti jew komunitajiet. Il-lokalizzazzjoni tal-ispazju fiżiku li jista’ jiġi ttrasformat f’park tar-riċiklaġġ jew f’żoni simili ssir f’kollaborazzjoni mal-entitajiet rilevanti kollha tal-Gvern u tkun imfassla speċifikament biex tissodisfa l-ħtiġijiet tal-komunità tar-riċiklaġġ.
L-indirizzar tal-iskart tal-ikel u dak organiku huwa parti kbira mill-ekonomija ċirkolari. Dan jikkonsisti f’ikel li xorta jista’ jittiekel jew jintuża mill-ġdid u, għalhekk, huwa importanti li jitnaqqsu l-volumi ta’ ikel li jispiċċaw bħala skart kif ukoll fdalijiet tal-ikel u qxur tal-ħaxix. Huwa stmat li aktar minn 45 % tal-kontenut tal-borża s-sewda jaqa’ f’din il-kategorija. Il-Wasteserv dan l-aħħar nediet sistema separata għall-ġbir tal-iskart organiku minn sorsi domestiċi, li għall-ewwel sena huwa previst li tiġbor 27,000 tunnellata ta’ skart bil-potenzjal ta’ aktar żidiet sinifikanti fil-futur. Għalkemm dan huwa stmat li huwa l-akbar sors ta’ skart organiku, hemm sorsi oħra li jeħtieġ li jiġu sseparati fis-sors tul il-katina tal-provvista fejn jitkabbar, jiġi pproċessat, ittrasportat u kkonsenjat l-ikel. Fil-kuntest tal-ekonomija ċirkolari, dan l-iskart jista’ jiġi ttrasformat f’riżorsa ta’ valur f’livelli differenti fi ħdan il-ġerarkija tal-iskart; trasformazzjoni li ma għandhiex tkun limitata biss għall-irkupru enerġetiku.
Il-bijomassa tikkonsisti l-aktar minn materjal tal-pjanti u skart tal-annimali. Din hija riżorsa oħra li bħalissa titqies bħala fastidju u spiss tikkawża problemi ambjentali u infrastrutturali peress li dan il-fluss ta’ skart mhux kollu jinqabad fil-landfill. Is-sorsi tal-bijomassa huma kemm ibbażati fuq l-art li ġejjin miż-żooteknika, mill-biċċeriji, mill-agrikoltura u mill-iskart tal-parks kif ukoll mill-iskart li joriġina mill-baħar li ġej prinċipalment mis-sajd u mill-akkwakultura. Dawn huma materjal essenzjali fl-ekonomija ċirkolari. Il-bijomassa minbarra li għandha potenzjal ta’ rkupru enerġetiku simili għall-iskart organiku, għandha potenzjal ta’ rkupru tan-nutrijenti konsiderevolment ogħla; tista’ tkun sors ta’ għalf tal-annimali, fertilizzant organiku u anki farmaċewtiċi; l-immaniġġjar potenzjalment xieraq ta’ dan il-fluss ta’ skart jista’ jwassal għal opportunitajiet ġodda aktar ’il fuq fil-ġerarkija tal-iskart.
Il-ħama tad-dranaġġ hija l-prodott sekondarju residwu tat-trattament tad-dranaġġ tal-ilma mormi industrijali u muniċipali. Dan il-materjal jista’ jkun ukoll kontributur importanti lejn l-ekonomija ċirkolari u t-trattament tal-ħama tad-dranaġġ jista’ jipproduċi gass sintetiku u faħam bijoloġiku, kif ukoll jiġi inċinerat f’impjanti speċifiċi. Ħama tad-dranaġġ ittrattat kif suppost jista’ jintuża wkoll fl-agrikoltura, bħala suppliment tal-ħamrija. Il-Kummissjoni Ewropea qed taħdem b’mod attiv fuq id-Direttiva dwar il-Fertilizzanti biex tisfrutta dan il-potenzjal.
Il-volumi totali stmati ta’ dawn it-tliet frazzjonijiet waħedhom jirrappreżentaw kważi 40 % tad-devjazzjoni fil-mira mill-prattiki attwali tal-landfills. L-iskart organiku u tal-bijomassa meta jintrema fil-landfills għandu impatt akbar fuq it-tibdil fil-klima mill-plastik u, għalhekk, huwa importanti li jiġi ttrattat b’mod adegwat.
Malta diġà tippromwovi s-separazzjoni tal-imballaġġ u tal-materjali li jintużaw darba biss permezz tal-ġbir ta’ riċiklabbli xotti. Dan il-proċess, filwaqt li huwa pass ewlieni biex tinkiseb separazzjoni, ma jimmassimizzax l-opportunitajiet tar-riċiklaġġ għall-użu mill-ġdid. Żvilupp ewlieni huwa l-impenn tal-Gvern li jintroduċi l-iskema ta’ rifużjoni tal-kontenituri tax-xorb fejn mhux biss għandu l-objettiv li jaqbad 90 % tal-kontenituri mqiegħda fis-suq iżda wkoll li jipprovdi materjal riċiklabbli ta’ kwalità għolja li jista’ jintuża mill-ġdid bħala riżultat tal-qbid tal-iskart fi stadju bikri. Dan l-approċċ il-ġdid jista’ jiġi studjat u estiż għal flussi oħra ta’ skart. Ir-riċiklaġġ tal-plastik għat-teknoloġija tal-użu mill-ġdid qed jevolvi b’rata mgħaġġla ħafna. Is-suċċess tiegħu jiddependi mill-kwalità tal-plastik riċiklat. Barra minn hekk, l-industrija tal-oġġetti tal-konsum tinvolvi ammont sinifikanti ta’ plastik li jintuża darba biss li, fejn ikun finanzjarjament vijabbli, għandhom ikunu disponibbli alternattivi permezz tal-introduzzjoni ta’ regolamenti mmirati lejn it-tnaqqis ta’ din il-prattika. F’dan il-kuntest, l-Awtorità tal-Ambjent u r-Riżorsi ppubblikat Strateġija għall-Plastiks, li fiha tipprovdi d-direzzjoni tagħha dwar il-plastik li jintuża darba biss f’konformità mad-direzzjoni tal-Kummissjoni Ewropea.
L-iżvilupp tal-pakkett dwar l-ekonomija ċirkolari mill-Kummissjoni Ewropea jfittex li jestendi ċ-ċiklu tal-ħajja tal-prodott li jinkludi l-kapaċità ta’ tiswija u r-riċiklabbiltà tal-apparat domestiku. Dan l-approċċ imur kontra l-kunċett ta’ obsolexxenza programmata. Fil-kunċett tal-ekonomija ċirkolari nsibu wkoll il-prinċipji ta’ kondiviżjoni fejn, inkella, l-assi mormija jista’ jkollhom użu akbar. Dawn il-prinċipji, flimkien ma’ opportunitajiet fil-manifattura mill-ġdid, iwasslu għal tnaqqis fil-ġenerazzjoni tal-iskart ta’ tagħmir elettriku u elettroniku. Min-naħa l-oħra, ladarba tagħmir domestiku jintrema, hemm opportunitajiet biex jiġu rkuprati komponenti sekondarji jew materja prima. Il-kunċett ta’ possibbiltà ta’ tiswija huwa rilevanti ħafna fil-kuntest Malti minħabba l-istruttura tas-suq domestiku, fejn l-affidabbiltà fuq il-materja prima importata u l-prodotti lesti hija għolja. L-evoluzzjoni ta’ dan is-settur tista’ tiġi mmonitorjata permezz ta’ diversi indikaturi, bħall-għadd ta’ intrapriżi u impjegati li jwettqu attivitajiet marbuta ma’ tiswijiet u titjib tal-prodotti.
Hekk kif il-konsum qed jikber bi prosperità ekonomika, il-manifattura qed tiżdied. Filwaqt li l-iskart minn din l-industrija mhuwiex kopert bl-obbligi tal-iskart solidu muniċipali, l-importanza tal-ekonomija ċirkolari fil-manifattura ma tridx tiġi sottovalutata. L-ekonomija ċirkolari mhux biss se twassal għal tnaqqis fil-ġenerazzjoni tal-iskart li se jispiċċa fl-unika landfill fil-Gżira, iżda se twassal ukoll għal tnaqqis fid-domandi fuq il-materja prima li se jagħmlu l-manifattura aktar attraenti. L-adozzjoni tal-istandards tal-ISO 14000 għandha tiġi mħeġġa fl-industrija tal-manifattura, sabiex l-organizzazzjonijiet jimminimizzaw l-effetti negattivi li l-proċess tal-produzzjoni tagħhom jista’ jkollu fuq l-ambjent.
L-iskart tal-kostruzzjoni u d-demolizzjoni huwa l-akbar fluss ta’ skart uniku ġġenerat f’Malta, li jaqbeż il-flussi l-oħra kollha ta’ skart f’daqqa. Bħalissa, il-prattika komuni hija li dan l-iskart jintuża biex jiġu rkuprati l-barrieri li ma għadhomx jintużaw u b’hekk tiġi offruta l-opportunità li tiġi żviluppata ekoloġija ġdida. Madankollu, l-indikazzjonijiet huma li dan mhux se jkun biżżejjed fit-terminu medju sa twil, u għalhekk jeħtieġ li jiġu studjati u żviluppati aktar prattiki oħrajn. Matul is-snin kien hemm għadd ta’ inizjattivi li għandhom l-għan li jiżviluppaw prodotti ġodda mill-iskart tal-kostruzzjoni u tad-demolizzjoni, madankollu l-fattibbiltà ekonomika tagħhom spiss uriet li hija ostaklu kbir. Sabiex is-settur tal-kostruzzjoni jiġi xprunat aktar lejn l-ekonomija ċirkolari, l-azzjonijiet li jwasslu għall-ħolqien u s-sostenibbiltà ta’ swieq sekondarji jkollhom iżidu d-domanda. Dan iżid l-interess kemm fl-innovazzjoni kif ukoll iżid is-sostenibbiltà finanzjarja.
It-tkabbir fit-turiżmu, wieħed mill-pilastri ewlenin tal-ekonomija Maltija, jappella għal miżuri aktar effettivi għall-immaniġġjar tal-iskart fis-settur kollu. L-immaniġġjar tal-iskart solidu fi gżira ddominata mit-turiżmu huwa partikolarment problematiku minħabba xejriet ta’ konsum li qed jinbidlu, popolazzjoni temporanja, u varjazzjonijiet staġunali fil-kwantità u l-kompożizzjoni tal-iskart solidu. B’aktar minn 16-il miljun lejl tas-sodda mitmuma fis-sena, l-impatt tal-intensità tat-turiżmu fuq l-infrastruttura tal-iskart jista’ jkun sinifikanti. Filwaqt li l-kompożizzjoni tal-iskart mill-industrija tal-ospitalità hija simili għall-iskart solidu muniċipali, l-impatt tagħha għadu sinifikanti biżżejjed biex jeħtieġ attenzjoni speċifika. Flimkien mal-partijiet ikkonċernati, se jkun meħtieġ li jiġu rieżaminati strateġiji speċifiċi għall-immaniġġjar tal-iskart sabiex dawn isiru aktar sostenibbli u jitnaqqas il-piż fuq l-infrastruttura nazzjonali.
